Columns

Anno 1910 sjteet mit jroeëse lettere óp d'r vuurjieëvel van 't bekkesj-jesjef. Va vadder óp zoon is de bekkerij jejange. Mieëdere jeneratioeëne Hoeppermans. Mit peëd en kaar woeët 't broeëd oes-jevare. Zicher bis in de joare vóftsieg. Doanoa koam d'r besjtelwaan. Dem hauw d'r letste Hoeppermans nog aajesjaft.

Mit de erm uvveree sjteet e vuur zie jesjef. Óp de duur hingt e brifje 'vanaf 1 januari gesloten'. Heë kiekt de sjtroas eraaf. 't Is nit 't ieëtsjte jesjef dat leëg likt. De jong lü trekke voet. De sjtad verjriest. Doabij junt ummer mieë lü noa de jroeëse jesjefter urjens langs d'r autowèg.

D'r maat sjtreumt vol. Hü weëd d'r nuie prins oes-jeróffe. Me is nuisjierieg. Weë is d'r prins va dis joar? D'r jong van d'r bekker? Of deë van de sjokkelaadfabriek? Me roant mar jet. Ee dink is zicher. 't Is inne jong en jee meëdje. Dat jehüet ziech en woarum?

D'r kuster trukt an de koad bij d'r i-jank van de kirch. De klokke loeë. D'r klank sjalt uvver de klatsjnase hüejele. D'r reën vilt mit bek oes jen loeët. 't Is zamsdiegmiddieg. 't Broedspaar sjtiegt oes inne auto. Ónger inne jroeëse sjirm lofe ze noa de kirch.

Vanoes 't bed kan heë eroes kiekke. De jardienge an zie jesjaove. Dat is 't ieëtsjte wat zieng vrauw deed. Jidder mörje kunt ze 't woeëntsimmer eri. 'Mörje jong. Jód jesjloffe?' Ze jieët hem e mültje. 'Kóm, lit en frisje lóf eri.' Ze zetst de duur e sjtuks-je óp. In d'r mörje vrüst 't nog jet.

Sjnei in de krisvakans. D'r Ralf hat sjpas. D'r jabulani-bal rolt durch d'r sjnei. Deë is kóm tse zieë. Mar d'r Ralf broecht 'm nit tse zieë. Heë veult 'm. Mit sjpas roetsjt heë durch d'r sjnei. Maat sjlaidoenge. Sjpringt óp. Inne nuie aaloof en da werm sjuve.

Dat dunt ze al jans jet joare. 't Toos en d'r Joeëzef. De mam bezukke van d'r Joeëzef. Ze woeënt in 't bejaardehoes. Doa weëd ze jód verzörgd. De kinger woeëne wied voet. Alling d'r Joeëzef nit. Heë is blieve woeëne woa heë jebore is. Mit d'r naam va zienne pap is heë kótbij zieng mam blève.

'Ópins is 't krismes.' Heë pakt ziech d'r bril oes de klapdoeës. Zetst 'm óp de naas. Zoeë dat heë d'rdurch en druvver kiekke kan. D'r Tobias zeët 't nog ins. 'Ópins is 't krismes.' 'Heë is inne bekankde sjriever. Jediechte. Nit tse lang. Flot en duudlieg. Doa hilt heë va.

Jans jet joare sjtong d'r Antoeën óp d'r maat mit krisbeum. Zieng vrauw hólp 'm doabij. I weer en wink. Dat maachet hön nit vöal oes. 't Hauw jet. Ejentlieg jans jet. Durch 't joar date ze dökser draa. D'r detsembermond mit de krisbeum óp d'r maat.

Óp d'r zölder van de jongenssjoeël zoog heë ze vuur 't ieëtsjt. Litbilder. Sjtuksjer jlaas besjilderd. Inne missiejoeënspater sjuvet ze in inne projektor. E jroeës wies lake hong an de   zölderbalke. D'r pater loos zoeë bilder zie oes e land wiedvoet in Afrika. Doa wirket heë.

Vanaaf de sjtroas kan me 't zieë. Durch de vinster. Ing keëts brent óp d'r dusj. D'r Bert sjtècht de tswaide aa. Zieng vrauw zitst an d'r dusj, neëver d'r adventskrans. Ze sjrieft e jediech. 't Jeet uvver lit. Durch 't tsimmer klinkt krismoezziek.

Zoer kiekt d'r John eroes. An duur sjtórmt 't. Jee weer um tse sjpatsere. Dat deed heë ins de wèch mit zieng auw kammerade. 'In hoes is nog jenóg tse doeë,' zeët zieng vrauw. 'Leef An, dat is 't ieëtsjte wats doe ummer zeës.'

Jans jet joare hauwe ze tsezame jesjpatseerd. 't Lifste in d'r herfs. Frisj de loeët. Sjtonde durch de buzje en velder. Rèste in e wieëdsjefje. En jesiechtens. Sjtonde lang vertselle. De letste joare woar 't nit mieë vöal derva kómme. Ummer woar wal jet jeweë.

Mondiegmörje. 't Is frisj. De daachens wiesbevrore. D'r Hilliejesj kratst de roete va zienne auto. D'r motor broest. Heë hat ing kap óp en ing sjal um. In de sjtroas kómme nog mieë lü eroes. Ze junt wirke. Mar ieëtsjt kratse en motor broeze. D'r Hilliejesj is veëdieg.

In ´t zeëltje hinger de kirch zitse jet lü bijenee. Ze hant zin um jet mit ´t plat in de kirch tse doeë. ´t Marie oes d´r damekoeër hat wöad vuur lidjer jesjrève. D´r Kasper sjpilt óp d´r órjel in de kirch. Heë hat de moezziek jekomponeerd. D´r Sjang is mitjlied van d´r dialekverain.

In de herfsvakans zunt de kinger mieëtstens binne jeweë. 't Hal vöal jereënd. Ze zunt bauw nit hinger d'r kompjoeter oeskómme. Bij d'r Dennis en 't Aggie kunt hü bezuk. Doa-óp hant ze ziech jevräud. De sjel jeet. De kinger sjtórme noa de duur.

't Sjloftsimmervinster sjteet e bis-je óp. De uvverjardienge danse lieët in d'r oswink. D'r himmel kluurt oranje. De zon nog hinger d'r horizon. Inne sjpatseerjenger mit rukzak kunt aalofe. Heë bliet sjtoa. Zie jezich drieënt heë noa 't kluresjpel in de dónkel loeët. Oes d'r rukzak holt heë ziech inne foto-apperaat. Jeduldieg waad heë óp de zon.

D'r handy sjpieëlt e lidje, 'sjun ving iech iech dat'. D'r Marc duit óp e knüpje. 'Mit miech.' Effe is 't sjtil. De sjtim van zieng mam knalt durch d'r kop. 'D'r pap is doeëd'. 'Iech kom jeliech,' zeët e. D'r Marc sjteet hinger de buun van ''t Dörpshoes' urjens oave in de provins.

Droeve hange i vol trös an d'r sjtroech teëje d'r jieëvel. Ze jlanze in de middiegzon. De mieëtste zunt durchzichtieg roeë. Winnieje deep blauw. Kóm zus. D'r aujoes woar tse naas. Tse winnieg zommer. Jroeës woar de vräud in d'r joelie. De droeve wasete in ing sjtralende zon.

'Kóm Loedwieg, vier junt jet sjpatsere.' 'Waad effe, Karolieng. Dat lidje óp d'r radio loester iech nog jeer effe aaf.' In 't tsimmer klinkt jet van d'r Freddie, 'Heimatlos'. 'Iech don d'r jas alvas aa.' Tsezame junt ze eroes. Durch de lang sjtroas mit beum an beidserzie.

Ing sjprieëwewólk sjeert uvver d'r wèg. Land in ing wei. Jraad noajoar. Ze zammele ziech. Um voet tse joa. Tse uvverwinktere. Nog ee moal danse. Tsezame sjweëve. De mörjezon sjtrieëlt 't boerelank. Fietsere sjtrekke en krömme de bee. De vrugde is hön moment.

Mit muite kriet 't Lenie de duur óp. 't Wingt hel an duur. D'r kül vilt 'm bauw oes de heng. Binne sjteet inne man óp um tse helpe. Heë hilt de duur óp. 't Lenie laacht vrundlieg. 'Danke, Frens.' 'Mit d'r wink is 't nit jemekkelieg die duur óp tse haode, wa Lenie.'

Jiddere sjoeëldaag koam 't mit de bus. De juffrauw Keetsje. Joarelang. Mieë wie doezend kinger lieret het sjrieve en leëze. Bij zie joebielejoem zong de janse sjoeël, 'Keetsje vier haode va diech'. 't Woar ing kling juffrauw mit inne flotte sjrit. Hinger óp d'r kop de hoare in inne knot. En wen e fes woar, jong d'r knot los.

In de sjtroas is vöal verkier. Óp d'r sjtoep sjpieële kinger. Um hön tse sjutse han de lü oes de noabersjaf tswai pupjer aajesjaft. An beidserzieë bij d'r i-jank van de sjtroas sjtunt de mentjer. Jroeës sjteet dróp jesjrève 'slow'. Um nog mieë óp tse valle hant ze e roeë veëntje in de heng.