Columns

Doa zitst d’r Riech mit ’t raimwoadebóch óp d’r sjoeës. Dat hat e vurriegs joar óp peks-jeroavend kraeje. D’r Tsinterkloas wós dat heë jroeëse probleme hat mit raimpjer maache. Noen is ’t zoeë wied. In ’t aafjelofe joar hat e dökser draa jedaad. D’r nieëkste Tsinterkloas zal heë ze jet losse zieë. Heë hat d’r naam jetrókke va zieng jungste doater. Dat hat muite mit ópsjtoa. Inne jroeëse wekker hat e vuur ‘m jemaad.

Ing tsiet va bilder. D’r Ieëtsjte Weltkrig hónged joar sjloes. ‘The poppies in the Flanders fields’. Klatsjroeëze, ing erinneroeng an leed. Angs kunt óp. Los ‘the poppies’ nit verwelke. Durch haas en ejedunk. ’t Bejint dróp tse lieche. Klone lofe durch de sjtroase. Kluur in ’t leëve. Sjenk une laach. De welt rónk.

‘Jee óngersjeed’ sjteet mit dikke lettere óp de duur van d’r klinge zaal. Ing hankvol lu wade bis ze eri kanne joa. Plaatsj jenóg. Wen d’r projram aavingt zunt ’t mieë wie ing hankvol woeëde. Ze kome vuur d’r moezieker deë oes zörg vuur sjreklieg kranke kinger e lidje hat jesjraeve. Tsezame mit jans jet artieste hat heë ing cd jemaad.

In de herfsvakans lofete ze i hemmets rónk mit kótte mouwe. De manslu oes ‘t dörp. Mit e zommerlieg jeveul tróffe ze ziech bij de bank. Ze zoge de vuejel noa ’t zude trekke. Wie werm ’t óch woar, óch zie vólte jet van ónrouw kome. De winktertsiet. De klok hingeroes en zie kieke vuuroes. Ieëtsjt Allerhillieje.

In inne jroeëse sjtool weëd d’r Joeëhan bij d’r dokter eri jevare. Op d’r kop e plastic mutsje. Bij inne angere hauw e besjtimd ing foto d’rva jemaad. Heë woar mit zieng vrauw óp tsiet doa. Heë kroog ieëtsjt de zemplieje drupe in ’t oog. Noa ing viedel sjtond is e werm tseruk. ‘Noen al veëdieg,’ zeët ’t Lies.

Vöal lu zunt alling. Zoeë sjteet ’t in de tsiedónk. ‘Alling is mar alling. Wievöal vrung me óch hat. De kinger die ziech um diech kömmere. Midde in ’t leëve sjteet. De jeveulens dele. Dat is wat me broecht.’ Het kiekt eroes. Noa d’r vuurjaad.

Ejentlieg woare ze mit inne jroeëse trób. De jonge va vruier. Ze koame noa joare nog ins bijenee. Wole zieë wat d’rva woar kome. Wat woar passeerd in ’t leëve? Uvver jister. Jans vöal jister. Inne daag lang. An d’r sjloes sjtong doa nog inne klinge trób. Kótbijenee. Ze kiekete ziech aa. ‘Bis uvver vunnef joar’.’

Drei-entswantsieg tseptember um drei oer veer-envóftsieg. Doe vong dis joar d’r herfs aa. De naat va zamsdieg óp zóndieg. D’r ieëtsjte daag in d’r herfs. Jet um inne sjpatseerjank tse maache. Óp zóndieg. Dat hauwe ’t Biela en d’r Karl ziech vuurjenoame. In d’r vrujje mörje. Mar vuur ze jód en waal wakker woare, hoeët e ze d’r reën teëje de roete klattere.

Bilder sjträut e oes. Noa al die joare nog ummer. Jans ziechzelver blaeve. Zoeë ver-trouwd. Um ziech bij heem tse veule. Heë sjlist de welt i zieng erm. Lieët ’t i moeziek hure. De ainfachste wöad weëde bezóngesj. Bereurt krietiesje óngerwerpe. Poëtiesj kloar. Moslim, kris, homo, oeslender.

Va wieds kan me ze zieë de tuur van de kathedraal. Óp inne huevel. Ing van de bekankdste kathedrale. Jebouwd in ’t tswelfde en drutsingde joarhónged. E weltwónger weëd ze jeneumd. Durch de jebrankdsjilderde vinstere sjiengt ’t blauw Chartreslit eri. Oes de janse welt kome lu dat bekieke. Midde in de kathedraal is e labyrinth.

D’r zommer leuft óp zie end. De ieëtsjte daag van d’r tseptember. De blomme weëde mui. D’r Hannes vieët mit ’t jeveul van inne sjunne zommer. Dat nog effe vashaode. Mar de vrujje mörjens zunt keul. De ieëtsjte druup an de naas. De lang bóks zouw e al jód kanne verdrage. D’r waeg sjlingert ziech langs ing kling rivier.

’t Is indlieg zoeë wied. Noa joare van óp kontrol kome bij d’r ogedokter, jeet ’t noen passere. D’r Joeëhan weëd jehólpe an d’r sjtaar. Wienieë wees heë nog nit. In ’t wa-detsimmer zitst inne man teëjenuvver hem. ‘Iech han noen inne bril mit tswai versjillende jlazer. ‘t Reëter óp sjterkde um tse leëze, vuur kótbij en wied aaf.

’t Is werm zoeë wied. Wen d’r zommer de letste waeche sjliest. En d’r herfsmond tseptember aavingt. Da junt ’t Bertie en d’r Wiel noa ’t koensfes. Vurriegs joar zunt ze óp d’r fiets jejange. Evver ’t zouw nit drueg blieve. Doarum junt ze mit de bus. D’r sjirm ónger d’r erm. Boese ’t dörp sjtieje ze oes. Da kanne ze nog inne sjpatseerjank maache.

‘t Hingt werm boave hönne kop. Wie jiddes joar rónk dis tsiet. ‘De scholen zijn weer begonnen’. E jroeës dóch. Jesjpanne tusje tswai beum bij hön bank. De manslu van de bank. Óch dizze zommer zunt ze jód durchkome. De hits uvversjtange. Mennieg kier hant ze óp werm oavende hei bijee jezaese. Um tse kate. Noen is ‘t keuler.

De jroeëse hits is verbij. ’t Bertie en d’r Wiel wille werm ins jet óngerneëme. Ze hant ’t zicher jemuutlieg bij hön hingerum in d’r sjatte. Mar lanksaam aa jeet ’t doch kriebele. Ze wille ins droes. Hu junt ze noa de sjtad. Mit d’r tsóg. Inne jas broeche ze nit aa tse doeë. Vuur alle zicherheet neëme ze inne sjirm mit.

Kluubje Joarelang träu an hön kluubje. ’t Ine en d’r Chris. Ze sjriechete ’t hoes aa in de [...]

Jlans Jenóg drinkbechere hat d’r Hannes mitjenoame. Tswai an d’r fiets en e paar in d’r rukzak. Dat [...]

Visjer Heë hat nog jet uvver ‘m wille sjrieve. D’r visjer an d’r rank van ’t wasser. Foto’s [...]

Sirtakie Jans jet joare woeënt heë in inne klinge boerehof. Óp inne ek in e dörp. Maacht doa [...]

De duur van d’r hoarsjniejer sjteet óp. D’r Chris kriet de hoare jesjneie. An ’t dusje zitst d’r Sjarel. Heë waad mit de erm uvveree. Bis e an de rij is. ‘Wat is ’t drueg,’ zeët e. D’r hoarsjniejer knikt. ‘Joa, drueg.’ Kiekt durch d’r sjpeiel d’r Chris aa. ‘Vings te ’t óch drueg?’

D’r Joeëhan sjtiegt óp d’r fiets. ’t Is donnesjdieg. Da jeet e noa d’r maat. Uvver de jrens. Fisj hoale. Hee sjtelt d’r fiets bij ing iezere sjtang. Maat d’r fiets mit ing kette draa vas. Nimt de fietstaesj mit noa d’r visjkroam. Doa sjteet ing vrauw. Ze eest e sjtuk jebakke visj.