Columns

In de noabersjaf hat me al bauw vieëtsieg joar inne verain. Um tsezame feste tse viere. ’t Joar rónk. En wen ’t nuedieg is, vuur ee doa tse zieë. In de loof van de jaore is d’r verain jewase. Kinger van eldere woeëte mitjlied en bloave dat óch. Zoeëjaar kinger va kinger zunt noen d’rbij.

De winktertsiet is nit ummer de sjunste tsiet um tse fietse. Dat vingt d’r Hannes. Zicher noen de kneie bij ‘m ópsjpille. ‘Auw knäok,’ zeët e dökser. Flotter kauw vingere en tsieëne. Went ’t vruust,  lieët e dan óch d’r fiets sjtoa. En went ’t rent,  jeet e zoeë wie zoeë nit mieë ’t hoes oes.

De duur van de wieëtsjaf sjteet óp. Dr confetti kleëft an ’t jebun. De ballonge leëg jelofe. Raeste hange an d’r plavong.  D’r wieët en zieng vrauw sjroebe. D’r vasteloavend mit d’r beerjeróch de duur oes. De moeziek oes-jeklónke. De vasteloavendswólk voetjedraeve. Bis ’t nieëks joar. Wievöal daag nog?

'D’r zóndiegmörje is de sjunste tsiet van de waech um tse fietse.’ Dat vingt d’r Hannes. Zicher in d’r winkter. De rouw sjprikt i sjtiltewöad. Alling hu nit. D’r  vasteloavendszóndieg. Da vertrukt e sjpieëder. Heë wil jet va vasteloavendslóf op-sjnoeve in de dörper. Hei en doa viert inne vasteloavendswaan durch de velder. Moeziek huet me va wieds.

Óp d’r dusj sjteet ing doeës mit sjlingere, ballónge, kloneköp. D’r Joeëhan sjteet óp de ledder. Hingt inne sjlinger óp. ’t Biela sjteet óp inne sjtool. Hilt e maskie vuur zie jezich. ‘Joeëhan kiek.’ D’r Joeëhan rauwelt jet. Heë hat ing sjpang in d’r mónk. ‘Sjlik die sjpang mar nit aaf.’

’t Joar is flot umjejange. En ze hant nog winnieg tsiet. De vasteloavend vilt vrug dis joar. Wat junt ze dis joar doeë? De tswai breur. Aintseljenger. Ze zitse rónk d’r kuche-dusj. D’r Allewies en d’r Jean. Ze zukke jet um tse laache. In ing tsiet die um tse kriesje is. Vurriegs joar is d’r sjtóp nit van de sjnapsflesj jejange.

D’r  Joeëhan leëst de tsiedónk. Heë hat ’t vuursjtuk. Zieng vrauw ’t angert. Zoeë jeet dat ’t mörjens jemindlieg. Jidderinne leëst zie eje sjtuk en da toesje ze. Tsejeliecher-tsiet zunt ze noeëts oes-jeleëze. Dat is bij ing tsiedónk nit zoeë wiechtieg. Doa sjteet jenóg i um de tsiet tse völle bis d’r angere veëdieg is mit leëze.

’t Vingt aa tse reëne. D’r Joeëhan en zieng vrauw junt de kirch eri. D’r tsóg waor óp tsiet. Doarum hant ze ziech in e wieëtsjefje ing tas kaffieë kanne drinke mit e sjtuk appelkóch d’rbij. ’t Hat hön jesjmaat. Ze zetse ziech midde in de kirch. De tant Biela kunt neëver hön zitse. ’t Is e sjwester van d’r Joeëhan ziene pap. Ze bejrusse ziech.

D’r Joeëhan leuft je-ermd mit zieng vrauw. Ze losse ’t hunke oes. De krisdaag hant ze hinger d’r ruk. Ze jenisse nog ummer de sjun jemuutlieje daag. Tsezame mit de famillieë. Noen sjteet ’t Nuijoar vuur de duur. Bij d’r hoarsjnieder sjteet jroeës óp de vinster jesjraeve ‘Vuurwerk’. Tusje de fesdaag lieët ziech bauw jinne de hoare sjnieë. Ze zunt vuur de krismes jeweë. Doarum verkeuft e jet um tse knalle. Zoeë verdeent e winniegstens jet. Vuur ’t jesjef hingt inne bak. ‘Hondepoep’ sjteet dróp.

Doa junt ze werm. Wie jiddes joar. De janse famillieë noa ’t tejater. Krislóf ópsjnoeve. Ze vräue ziech, umdat ’t al die joare zoeë sjun woar. Laache, kriesje, noadinklieg. Jemuutlieg, tsimmerwerm. Óch d’r nónk Hain jeet mit. Heë hilt va Jingle Bells. ’t Darf vuur hem óch jet mieë zieë. Doarum jeet e mit. Bij d’r i-jank ziet e al ing bekankde.

Uvver ’t wasser kunt ze aavare. De boot van d’r Tsinterkloas. Kinger winke, sjpringe, zinge. ’t Is zoeë wied. D’r Tsinterkloas. Heë is werm doa. Bringer va vräud. Jrust de kinger an de kank. De Piete danse óp de boot. Inne pap hilt mit zie döatersje e sjild umhoeëg. ‘Welkom Tsinterkloas’ sjteet dróp. Ze hant Pietemutsje óp d’r kop.

’t Weëd e kluresjpel. Roeë Piete. Sjwatse Piete. Jeël Piete. Bloa Piete. Jreun Piete. Broeng Piete. In alle klure. Wies-sjwatse Piete. Reënboag Piete. D’r televies kunt mit inne nuie vuursjlaag.  Sjoeële uvverlegke. Sjteë sjlunt de heng in ee. In de tsiedónk sjteet e bild  va d’r sjimmel. Me hat ’t deer bemoald mit zebra-sjtrefe.

De wirklu zitse in de sjafkeet. Inne waan. Jeël aajesjtraeche. Durch de vinster kieke ze eroes. Óp d’r dusj sjteet ing thermoskan mit kaffieë. Ze drinke oes bechere. An duur valle jet drupe reën. Zeëne d’r kirkhof. De manslu hant de perks-jer en de pade jesjoefeld en jeraechd. Zóndieg is ’t Allerhillieje. Óp de zemplieje jraver bluie frisje blomme. 

’t Hat e paar daag jerend. Hu is ’t drueg. D’r  Alfred maat ziene sjpatseerjank langs de rivier oes zieng kingertsiet en de tsiet va zieng kinger. Sjtonde lang sjpieële. Sjting losse sjpringe uvver ’t wasser. Damme bouwe. Óp de bloese vus. Jans jet zommer-daag jesjpieëld. Heë als klinge jong.

Óp d’r sjpieëlplai sjteet inne jroeëse lingeboom. Fónkelt jeël in de zon. E inkel blad vilt eraaf. Drieft óp de herfslóf. Noajoarthermiek. De kinger kome eroes. Hant in d’r middieg ing kótte paus. Ummer mieë nui kinger kome óppen sjoeël. In ’t dörp sjteet bauw jee hoes mieë leëg.

D’r Ralf kan ’t nit jeleuve. Of heë wil ‘t nit. Ing tsiet hauw e ’t doch al zieë aakome. Frankriech wied voet. Ummer wieër voet. Noen tse wied voet. ‘Dat hant vier dökser mit jemaat. Uvver e joar of tsing sjteet werm e jroeës elftal veëdieg. Da dunt vier werm mit,’ zeët d’r pap. De mam laacht ins.

D’r herfs kluurt ummer mieë. D’r zommer wieër voet. ’t Woar ing sjun tsiet. Herlieg weer. Ing vakans um nit tse verjaese. D’r duuster vilt ieëder i. Ziech d’r teëje verzetse hat jinne tswek. ’t Is d’r loof van de tsiet. Deë numt diech mit. D’r winkter kunt kót-terbij.  “t Angèle en d’r Free jeëve ziech draa uvver. Mit hön kinger, ’t Erica en d’r Bob junt ze e paar daag noa de Veluwe.

De zon sjiengt. Wöad in ’t plat tiervele rónk. Sjrievere, zengere, moezieker. Terrasse bis d’r letste sjtool bezatsd. Loestere, kieke, jenisse. Wöad oes ’t binnenste. Moddersjproach. Inne daag lang va kirch bis kiosk. Laache, noadinke, jeveulieg. Tekste en lidjer. Va kling bis jroeës. Ós sjproach waast. Óp d’r plai, i wietsjafte, jesjefter.

In de jesjeftsjtroas is e aesdink kome. 'Vuur dich' sjteet dróp. In 't Duutsj jesjraeve. 't Klinkt evver óch plat. D’r Al jeet eri. Heë hat zin óp friete. De vrauw vroagt wat e jeer häu. 'Iech hauw jeer ing tuut fritte.' ‘Fritte? Uur meent friete.' 'Nae, fritte zunt vuur mich. En friete vuur diech.'

De vrauw van d’r Joeëhan jeet noa d’r maat. Visj hoale wie jidder waech. De kröam sjtunt jerijd. Neëver d’r letste kroam sjtunt ing vrauw en inne man. Ze haode e sjild vas. Bij d’r man sjteet dróp: ‘Drief nit mit in d’r sjtórm va haas’. En bij de vrauw: ‘Weë leefde zieënt, aost vräud’.